Nên chọn Incoterm nào cho vận chuyển Door to Door?
Door to Door không phải là một Incoterm. Đây là phạm vi dịch vụ bạn thuê forwarder làm. Incoterm nào cũng đi được Door to Door; điều quyết định là ai thuê forwarder. Người bán lo tới tận kho thì dùng DAP (phổ biến nhất), DPU nếu người bán dỡ hàng, DDP nếu người bán chịu cả thuế nhập khẩu. Người mua tự thuê thì dùng FCA, hạn chế EXW.
Nội dung bài viết
I. Door to Door có phải là một Incoterm không?
II. Ai thuê forwarder quyết định Incoterm
III. Người bán lo đến tận kho: DAP, DDP, DPU
IV. Người mua tự thuê Door to Door: EXW hay FCA
V. Bảng so sánh DAP, DDP, DPU, FCA, EXW
VI. 5 điều cần kiểm tra trước khi chốt Incoterm
VII. FAQ
I. Door to Door có phải là một Incoterm không?
Không. Đây là hiểu lầm hay gặp nhất khi khách hỏi báo giá: "Bên em báo giá theo điều kiện door to door nhé." Trong bộ Incoterms® 2020 của ICC không có điều kiện nào tên là Door to Door. Ghi "Door to Door" vào hợp đồng mua bán thay cho một Incoterm cụ thể là tự tạo khoảng trống tranh chấp: không ai biết rủi ro chuyển giao ở đâu, ai làm thủ tục hải quan, ai trả thuế.
Door to Door là gì
Door to Door là dịch vụ vận chuyển trọn tuyến: forwarder nhận hàng tại kho người gửi, làm thủ tục xuất khẩu, book cước chính (biển hoặc air), làm thủ tục nhập khẩu và giao tới kho người nhận. Đây là hợp đồng dịch vụ giữa chủ hàng và forwarder. Nó mô tả forwarder làm những khâu nào, không mô tả nghĩa vụ giữa người bán và người mua.
Incoterm quy định gì - và không quy định gì
Incoterm là thỏa thuận giữa người bán và người mua, gắn vào hợp đồng ngoại thương. Theo ICC, bộ 2020 gồm 11 điều kiện, trả lời ba câu hỏi:
Ai trả chi phí vận chuyển đến đâu.
Rủi ro hàng hóa chuyển từ người bán sang người mua tại điểm nào.
Ai làm thủ tục thông quan xuất khẩu, nhập khẩu.
Incoterm không quy định: giá hàng, thời điểm thanh toán, chuyển quyền sở hữu, hay forwarder nào được thuê. Incoterm cũng không phải một hợp đồng mua bán hoàn chỉnh mà chỉ là một phần của hợp đồng. Mỗi điều kiện luôn phải kèm địa điểm cụ thể và phiên bản, ví dụ "DAP [số nhà, tên đường, phường], TP.HCM, Incoterms® 2020".
II. Ai thuê forwarder quyết định Incoterm
Đây là câu hỏi nên đặt ra đầu tiên, trước khi bàn DAP hay DDP. Door to Door chỉ có một forwarder chịu trách nhiệm cả tuyến, và forwarder đó phải được một trong hai bên thuê.
Ai thuê forwarder Door to Door | Nhóm Incoterm phù hợp | Ví dụ thực tế |
Người bán (xuất khẩu) | Nhóm D: DAP, DPU, DDP | Nhà máy VN bán hàng sang Mỹ, lo luôn tới kho khách |
Người mua (nhập khẩu) | Nhóm E/F: EXW, FCA | Doanh nghiệp VN mua máy từ Trung Quốc, tự thuê forwarder lấy hàng tại xưởng |
Dùng nhóm C (CPT, CIP, CFR, CIF) cho Door to Door thì chi phí và rủi ro bị chia đôi: người bán trả cước tới nơi đến, nhưng rủi ro đã sang người mua ngay từ đầu tuyến (CPT/CIP: từ lúc giao cho người chuyên chở đầu tiên; CFR/CIF: từ lúc hàng đã xếp lên tàu tại cảng đi). Một lô hàng khi đó có hai bên cùng liên quan nhưng không bên nào kiểm soát trọn tuyến. Làm được, nhưng khó quản lý sự cố.
Kết luận: Bên nào muốn nắm quyền chọn forwarder, kiểm soát lịch tàu và chi phí thì nên nhận trách nhiệm Door to Door, và chọn Incoterm tương ứng.
III. Người bán lo đến tận kho: DAP, DDP, DPU
Ba điều kiện nhóm D đều đặt điểm giao hàng tại nơi đến. Người bán chịu cước và rủi ro suốt hành trình. Khác biệt nằm ở hai việc: ai dỡ hàng và ai làm nhập khẩu, đóng thuế.
DAP – khi nào dùng, rủi ro
Với DAP (Delivered at Place), người bán giao hàng trên phương tiện vận tải tại địa điểm chỉ định, chưa dỡ. Người mua tự dỡ hàng, tự làm thủ tục nhập khẩu, tự nộp thuế và phí.
Nên dùng khi: người bán muốn chào giá "tới tận kho" nhưng không muốn dính vào hải quan nước nhập khẩu. Đây là lựa chọn an toàn và phổ biến nhất cho Door to Door từ phía người bán.
Rủi ro:
Hàng tới nơi nhưng người mua chậm thông quan, dẫn tới phát sinh lưu container, lưu bãi (DEM/DET). Hợp đồng cần ghi rõ bên nào chịu khoản này.
Địa chỉ giao ghi chung chung (ví dụ "TP.HCM") thì không xác định được điểm chuyển rủi ro.
DDP – khi nào dùng, rủi ro importer of record
Với DDP (Delivered Duty Paid), người bán gánh gần như tất cả: vận chuyển, thông quan nhập khẩu, nộp thuế nhập khẩu và VAT tại nước người mua. Đây là điều kiện có nghĩa vụ người bán cao nhất trong 11 Incoterm.
Nên dùng khi: người bán có pháp nhân hoặc đối tác nhập khẩu hợp pháp tại nước đến, và người mua cần một giá "đã về kho, đã đóng thuế".
Rủi ro lớn nhất là importer of record (người đứng tên nhập khẩu). Theo DDP, người bán phải đứng ra làm thủ tục nhập khẩu. Nhưng ở nhiều nước, người đứng tên tờ khai nhập khẩu và đăng ký thuế phải là pháp nhân tại nước đó. Người bán nước ngoài không có pháp nhân thì không làm được. Người bán nộp VAT nhập khẩu hộ người mua cũng thường không được khấu trừ, nên bị đội giá.
Tại Việt Nam, tờ khai nhập khẩu do doanh nghiệp có mã số thuế tại VN đứng tên: chủ hàng, hoặc đơn vị nhận ủy thác nhập khẩu. Người bán nước ngoài muốn làm DDP vào VN thường phải thông qua một đơn vị nhận ủy thác như vậy.
DPU – khi người bán chịu dỡ hàng
DPU (Delivered at Place Unloaded) thay cho DAT từ bản 2020. Theo ICC, khác biệt duy nhất so với DAP là người bán phải dỡ hàng tại điểm giao. Thủ tục và thuế nhập khẩu vẫn do người mua lo.
Nên dùng khi: cần thiết bị dỡ chuyên dụng mà người mua không có, ví dụ máy móc nặng hoặc hàng dự án cần cẩu. Rủi ro: người bán chịu rủi ro hư hỏng trong lúc dỡ, nên phải khảo sát mặt bằng giao hàng trước khi báo giá.
IV. Người mua tự thuê Door to Door: EXW hay FCA
Đây là kịch bản phổ biến của doanh nghiệp nhập khẩu Việt Nam: mua hàng từ nhà cung cấp nước ngoài và tự thuê forwarder trong nước lo Door to Door để kiểm soát cước và lịch.
EXW (Ex Works): người bán chỉ đặt hàng sẵn tại xưởng. Người mua lo mọi thứ, kể cả thủ tục xuất khẩu tại nước người bán. Rủi ro nằm ở chỗ người mua (hoặc agent của forwarder) thường không đủ tư cách đứng tên tờ khai xuất khẩu ở nước ngoài. ICC lưu ý EXW phù hợp hơn cho giao dịch nội địa; với giao dịch quốc tế, FCA thường là lựa chọn phù hợp hơn. Ngoài ra, theo EXW người bán không có nghĩa vụ xếp hàng lên xe, nên rủi ro từ lúc bốc xếp đã thuộc về người mua.
FCA (Free Carrier): người bán làm thủ tục xuất khẩu tại nước mình rồi giao hàng cho người chuyên chở mà người mua chỉ định, có thể tại xưởng người bán. Nếu giao tại xưởng, người bán chịu trách nhiệm xếp hàng lên phương tiện. Bản 2020 còn cho phép, nếu hai bên thỏa thuận, người mua yêu cầu người chuyên chở cấp B/L có ghi chú "on board" cho người bán, giải quyết vướng mắc khi thanh toán bằng L/C.
Nếu bạn đang mua FOB (Free On Board): forwarder của bạn chỉ phụ trách từ cảng xếp hàng. Trucking và thủ tục xuất khẩu ở đầu nước ngoài vẫn do người bán lo, nên đó chưa phải Door to Door trọn vẹn. Với hàng container, ICC khuyến nghị dùng FCA thay FOB.
Khuyến nghị: Nếu bạn là người mua và tự thuê Door to Door, hãy đàm phán FCA [địa chỉ xưởng người bán] thay cho EXW. Chi phí chênh lệch thường nhỏ (chủ yếu là phí thông quan xuất khẩu ở đầu người bán), nhưng thủ tục xuất khẩu nằm đúng ở bên có khả năng làm.
Bài viết liên quan:
- Bộ chứng từ nhập khẩu khi chọn dịch vụ Door to Door
- So sánh Door to Door và Port to Port: nên chọn phương thức nào?V. Bảng so sánh DAP, DDP, DPU, FCA, EXW
Tiêu chí | EXW | FCA | DAP | DPU | DDP |
Ai thường thuê Door to Door | Người mua | Người mua | Người bán | Người bán | Người bán |
Thủ tục xuất khẩu | Người mua | Người bán | Người bán | Người bán | Người bán |
Cước vận chuyển chính | Người mua | Người mua | Người bán | Người bán | Người bán |
Điểm chuyển rủi ro | Tại xưởng người bán, trước bốc xếp | Khi giao cho người chuyên chở của người mua | Tại nơi đến, trên phương tiện, chưa dỡ | Tại nơi đến, sau khi dỡ | Tại nơi đến, chưa dỡ, đã thông quan NK |
Dỡ hàng tại nơi đến | Người mua | Người mua | Người mua | Người bán | Người mua |
Thủ tục nhập khẩu | Người mua | Người mua | Người mua | Người mua | Người bán |
Thuế NK, VAT nhập khẩu | Người mua | Người mua | Người mua | Người mua | Người bán |
Mức độ phổ biến cho Door to Door | Thấp (nên đổi sang FCA) | Cao với nhà nhập khẩu | Cao nhất với nhà xuất khẩu | Trung bình, hàng nặng | Thấp, vướng importer of record |
Cách đọc bảng: đi từ trái sang phải, trách nhiệm và rủi ro chuyển dần từ người mua sang người bán. Door to Door không đổi được bảng này. Door to Door chỉ quyết định forwarder của bên nào đứng ra thực hiện phần việc đó.
VI. 5 điều cần kiểm tra trước khi chốt Incoterm
Ai đứng tên nhập khẩu? Xác định pháp nhân khai tờ khai nhập khẩu tại nước đến. Nếu người bán không đứng tên được, loại DDP ngay từ đầu.
Ai chịu thuế và phí nhập khẩu? Bao gồm thuế nhập khẩu, VAT, phí kiểm tra chuyên ngành. Với hàng vào VN, kiểm tra trước HS code, thuế suất và mặt hàng có thuộc diện quản lý chuyên ngành hay không. Nếu có, thời gian thông quan có thể kéo dài.
Điểm giao hàng cụ thể ở đâu? Ghi địa chỉ chính xác, không ghi chung chung tên thành phố. Với nhóm D, đây là nơi rủi ro chuyển giao.
Chi phí dỡ hàng có bao gồm không? Chọn DAP hay DPU theo câu trả lời. Với hàng nặng, hàng OOG, kiểm tra luôn ai trả tiền xe nâng, cẩu tại kho.
Người bán có đủ tư cách làm DDP tại nước đến không? Phần lớn quốc gia không cấm DDP về mặt hình thức. Câu hỏi đúng là người bán có đăng ký nhập khẩu và thuế tại đó được không. Nếu không, chuyển sang DAP và để người mua thuê đại lý hải quan tại chỗ.
VII. FAQ
Door to Door dùng Incoterm DDP có phải luôn tốt nhất cho người mua không?
Không hẳn. DDP tiện cho người mua nhưng dễ đổ vỡ ở khâu importer of record và VAT nhập khẩu. Nếu người bán không đứng tên nhập khẩu hợp pháp được, lô hàng có thể kẹt tại cảng. DAP cộng một đơn vị khai hải quan uy tín ở nước đến thường an toàn hơn.
Có ghi "Door to Door" vào hợp đồng mua bán thay Incoterm được không?
Không nên. Door to Door không có định nghĩa pháp lý về điểm chuyển rủi ro và nghĩa vụ thông quan. Hãy ghi Incoterm cụ thể, địa điểm và phiên bản, ví dụ "DAP [địa chỉ kho], Incoterms® 2020". Phạm vi Door to Door thì đưa vào hợp đồng với forwarder.
Nhập hàng từ Trung Quốc về Việt Nam nên mua điều kiện gì để đi Door to Door?
Nếu bạn muốn tự kiểm soát cước và lịch, hãy đàm phán FCA tại xưởng nhà cung cấp rồi thuê forwarder Việt Nam lo trọn tuyến. Nếu nhà cung cấp đã có forwarder giá tốt, DAP về kho bạn cũng hợp lý. Khi đó bạn chỉ cần chuẩn bị thủ tục nhập khẩu và thuế.
DAP và DPU khác nhau ở điểm nào?
Chỉ khác ở khâu dỡ hàng. DAP: người bán giao trên phương tiện, người mua tự dỡ. DPU: người bán dỡ xong mới hoàn tất giao hàng, và chịu rủi ro trong lúc dỡ.
VIII. Kết luận
Door to Door là dịch vụ, Incoterm là nghĩa vụ mua bán. Đừng dùng từ này thay cho từ kia. Muốn chọn đúng, trả lời câu hỏi "ai thuê forwarder":
Người bán lo trọn tuyến: mặc định chọn DAP. Chỉ lên DPU khi người bán thật sự cần dỡ hàng. Chỉ dùng DDP khi đã xác nhận người bán đứng tên nhập khẩu hợp pháp tại nước đến.
Người mua lo trọn tuyến: chọn FCA, hạn chế EXW.
Chốt Incoterm trước, thuê Door to Door sau. Làm ngược lại thì báo giá của forwarder sẽ sai ngay từ đầu.
H-Cargo International Logistics tổ chức dịch vụ vận chuyển door to door cho cả hai chiều. Với nhà nhập khẩu mua FCA/EXW, chúng tôi lấy hàng tại xưởng nước ngoài qua mạng lưới agent. Với nhà xuất khẩu bán DAP/DPU, chúng tôi giao tới kho người mua. Khâu khai báo hải quan do đội ngũ nội bộ xử lý, nên bạn có một đầu mối cho cả tuyến. Trước khi ký hợp đồng, hãy gửi chúng tôi điều kiện Incoterm dự kiến để kiểm tra chi phí ẩn.
Tác giả: Navy Ngo - Marketing Specialist
Liên hệ để được tư vấn miễn phí:
H-Cargo International Logistics
· 113-115 Ung Van Khiem St., Ward Thanh My Tay, Ho Chi Minh City
· Tel: +84 888 909 186
· Email: jack.tran@hcargovn.com
· Web: www.hcargovn.com
Các văn bản pháp luật được trích dẫn trong bài: quy tắc Incoterms® 2020 của Phòng Thương mại Quốc tế (ICC); Luật Hải quan 2014 (quy định về người khai hải quan); Luật Thương mại 2005 (quy định về ủy thác mua bán hàng hóa). Kiểm tra hiệu lực văn bản tại thời điểm áp dụng.
Bình luận