Các hiệp định FTA Việt Nam đang có hiệu lực và lợi ích cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu
- 16 thg 6
- 7 phút đọc
Hiệp định FTA Việt Nam giống như một tấm vé ưu tiên trong thương mại quốc tế. Nếu doanh nghiệp hiểu đúng và dùng đúng, chi phí thuế có thể giảm, hàng hóa dễ cạnh tranh hơn và thị trường xuất khẩu được mở rộng. Ngược lại, nếu không nắm rõ mã HS, C/O hay quy tắc xuất xứ, doanh nghiệp có thể bỏ lỡ ưu đãi dù hàng hóa thuộc diện được hưởng thuế thấp. Vì vậy, việc hiểu các FTA của Việt Nam là bước quan trọng trước khi ký hợp đồng, nhập hàng hoặc xuất hàng. Cùng H-Cargo Logistics tìm hiểu trong bài viết này.
I. Hiệp định FTA Việt Nam là gì?
Hiệp định FTA Việt Nam là các hiệp định thương mại tự do mà Việt Nam ký kết với một quốc gia, khu vực hoặc nhóm nền kinh tế.
FTA thường hướng đến việc cắt giảm thuế quan, mở cửa thị trường, thúc đẩy thương mại hàng hóa, dịch vụ và đầu tư. Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, FTA không chỉ là câu chuyện chính sách, mà ảnh hưởng trực tiếp đến giá vốn, thuế nhập khẩu, chứng từ và khả năng cạnh tranh.
Tuy nhiên, để được hưởng ưu đãi từ hiệp định FTA Việt Nam, doanh nghiệp cần kiểm tra kỹ mã HS, biểu thuế ưu đãi đặc biệt, quy tắc xuất xứ và hồ sơ chứng từ. Đây là phần thường gây khó khăn cho nhiều doanh nghiệp mới làm xuất nhập khẩu.
Xem thêm: CO Form E, Form D dùng khi nào?
II. Việt Nam hiện có bao nhiêu hiệp định FTA đang có hiệu lực?
Tính đến tháng 6/2026, Việt Nam hiện có 18 hiệp định FTA đang có hiệu lực. Các hiệp định này bao phủ nhiều thị trường lớn như ASEAN, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, EU, Anh, Australia, New Zealand, Chile, Israel, UAE và một số nước thuộc Liên minh Kinh tế Á Âu.
Có thể chia các hiệp định FTA Việt Nam thành 2 nhóm chính:
FTA đa phương và FTA vùng: là các hiệp định có nhiều quốc gia hoặc nhiều nền kinh tế cùng tham gia.
FTA song phương: là các hiệp định được ký giữa Việt Nam với một quốc gia hoặc một khối kinh tế cụ thể.
III. Các hiệp định FTA Việt Nam đang có hiệu lực hiện nay
Danh sách các FTA của Việt Nam khá rộng, vì vậy doanh nghiệp nên nắm theo từng nhóm thị trường. Phần dưới đây tổng hợp các hiệp định quan trọng đang có hiệu lực.
1. Nhóm FTA đa phương và FTA vùng
Nhóm FTA đa phương có vai trò lớn với thương mại khu vực, đặc biệt là các thị trường ASEAN, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, Ấn Độ, Australia và New Zealand.
Nhóm FTA | Đối tác | Năm có hiệu lực |
AFTA | ASEAN | 1993 |
ACFTA | ASEAN - Trung Quốc | 2003 |
AKFTA | ASEAN - Hàn Quốc | 2007 |
AJCEP | ASEAN - Nhật Bản | 2008 |
AIFTA | ASEAN - Ấn Độ | 2010 |
AANZFTA | ASEAN - Australia - New Zealand | 2010 |
AHKFTA | ASEAN - Hồng Kông | 2019 |
CPTPP | 11 quốc gia Xuyên Thái Bình Dương | 2019 |
RCEP | 15 quốc gia Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực | 2022 |
2. Nhóm FTA song phương của Việt Nam
Nhóm FTA song phương giúp Việt Nam mở rộng thương mại trực tiếp với từng thị trường cụ thể. Đây là nhóm hiệp định doanh nghiệp thường dùng khi giao dịch với Nhật Bản, Hàn Quốc, EU, Anh, Israel, UAE hoặc các nước thuộc Liên minh Kinh tế Á Âu.
FTA | Đối tác | Năm có hiệu lực |
VJEPA | Việt Nam - Nhật Bản | 2009 |
VCFTA | Việt Nam - Chile | 2014 |
VKFTA | Việt Nam - Hàn Quốc | 2015 |
VN-EAEU FTA | Việt Nam - Liên minh Kinh tế Á Âu | 2016 |
EVFTA | Việt Nam - Liên minh châu Âu | 2020 |
UKVFTA | Việt Nam - Vương quốc Anh | 2021 |
VIFTA | Việt Nam - Israel | 2023 |
CEPA | Việt Nam - UAE | 03/02/2026 |
3. Nhóm FTA quan trọng doanh nghiệp xuất nhập khẩu nên chú ý
EVFTA là hiệp định quan trọng với doanh nghiệp xuất khẩu sang EU. Các nhóm hàng như dệt may, da giày, thủy sản, nông sản, đồ gỗ và sản phẩm chế biến có nhiều cơ hội khi đáp ứng đúng tiêu chuẩn thị trường.
CPTPP giúp doanh nghiệp tiếp cận nhiều thị trường như Nhật Bản, Canada, Australia, Mexico, Singapore và một số nước khu vực Thái Bình Dương. Đây là hiệp định có yêu cầu cao về quy tắc xuất xứ và tiêu chuẩn thương mại.
RCEP có ý nghĩa lớn với chuỗi cung ứng khu vực châu Á. Doanh nghiệp nhập khẩu nguyên liệu, linh kiện, máy móc từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc hoặc ASEAN cần kiểm tra kỹ ưu đãi theo hiệp định này.
UKVFTA hỗ trợ thương mại giữa Việt Nam và Vương quốc Anh sau Brexit. Hiệp định này giúp duy trì lợi thế thuế quan cho nhiều mặt hàng Việt Nam khi xuất khẩu sang thị trường Anh.
CEPA Việt Nam - UAE mở thêm cơ hội tại khu vực Trung Đông. Đây là thị trường có nhu cầu cao với nông sản, thủy sản, thực phẩm chế biến, dệt may, điện tử và nhiều nhóm hàng tiêu dùng.
IV. Lợi ích của hiệp định FTA Việt Nam đối với doanh nghiệp xuất nhập khẩu
Hiệp định FTA Việt Nam mang lại nhiều lợi ích thực tế cho doanh nghiệp. Lợi ích lớn nhất thường nằm ở thuế quan, thị trường và năng lực cạnh tranh.
Các lợi ích nổi bật gồm:
Giảm thuế nhập khẩu: Doanh nghiệp có thể được hưởng thuế suất ưu đãi đặc biệt nếu hàng hóa đáp ứng quy tắc xuất xứ và có chứng từ hợp lệ.
Tăng lợi thế cạnh tranh: Khi chi phí thuế giảm, doanh nghiệp có thể tối ưu giá bán hoặc cải thiện biên lợi nhuận.
Mở rộng thị trường xuất khẩu: FTA giúp hàng Việt tiếp cận tốt hơn với EU, Anh, Nhật Bản, Hàn Quốc, ASEAN, UAE và nhiều thị trường khác.
Đa dạng nguồn cung: Doanh nghiệp nhập khẩu có thêm lựa chọn về nguyên liệu, máy móc, thiết bị và linh kiện từ các nước đối tác FTA.
Chuẩn hóa hoạt động xuất nhập khẩu: Doanh nghiệp buộc phải làm tốt hơn về mã HS, C/O, invoice, packing list, bill of lading và khai báo hải quan.
Xem thêm: Dịch vụ ủy thác xuất nhập khẩu
V. Điều kiện để doanh nghiệp được hưởng ưu đãi từ các FTA của Việt Nam
Để tận dụng ưu đãi thuế quan FTA, doanh nghiệp không chỉ cần biết hàng hóa thuộc thị trường nào. Quan trọng hơn, doanh nghiệp phải chứng minh hàng hóa đáp ứng đúng điều kiện của hiệp định.
Các điều kiện cơ bản gồm:
Xác định đúng mã HS code: Đây là cơ sở để tra thuế nhập khẩu, chính sách mặt hàng và biểu thuế ưu đãi đặc biệt.
Kiểm tra biểu thuế FTA: Mỗi hiệp định có lộ trình giảm thuế khác nhau, nên cùng một mặt hàng có thể có mức ưu đãi khác nhau.
Đáp ứng quy tắc xuất xứ: Hàng hóa phải đáp ứng tiêu chí xuất xứ theo hiệp định, như xuất xứ thuần túy, chuyển đổi mã số hàng hóa hoặc hàm lượng giá trị khu vực.
Có C/O form phù hợp: Doanh nghiệp cần chuẩn bị đúng mẫu C/O theo từng FTA, ví dụ Form D, Form E, Form AK, Form AJ, EUR.1 hoặc mẫu tương ứng.
Đảm bảo chứng từ thống nhất: Invoice, packing list, bill of lading, hợp đồng và C/O cần khớp thông tin để tránh bị nghi ngờ hoặc từ chối ưu đãi.
VI. Doanh nghiệp cần làm gì để tận dụng tốt các FTA của Việt Nam?
Muốn tận dụng tốt hiệp định FTA Việt Nam, doanh nghiệp cần có quy trình kiểm tra trước mỗi lô hàng. Không nên chỉ dựa vào thông tin từ nhà cung cấp hoặc người bán nước ngoài.
Doanh nghiệp nên thực hiện các bước sau:
Xác định thị trường giao dịch: Kiểm tra quốc gia xuất khẩu hoặc nhập khẩu có FTA với Việt Nam hay không.
Tra mã HS chính xác: Mã HS cần được xác định theo bản chất hàng hóa, tài liệu kỹ thuật và mục đích sử dụng.
Kiểm tra biểu thuế ưu đãi: So sánh thuế MFN, thuế ưu đãi đặc biệt theo từng FTA và điều kiện áp dụng.
Làm rõ C/O trước khi giao hàng: Thống nhất với nhà cung cấp về mẫu C/O, thời điểm cấp và thông tin thể hiện trên chứng từ.
Rà soát bộ chứng từ: Kiểm tra invoice, packing list, bill of lading, hợp đồng, C/O và các giấy phép liên quan.
Làm việc với đơn vị logistics có kinh nghiệm: Đơn vị logistics hiểu hải quan và chứng từ sẽ giúp doanh nghiệp giảm rủi ro khi thông quan.
VII. Kết luận
Hiệp định FTA Việt Nam mang lại nhiều cơ hội cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu, đặc biệt ở khía cạnh giảm thuế, mở rộng thị trường và tối ưu chuỗi cung ứng. Tuy nhiên, để hưởng ưu đãi, doanh nghiệp cần hiểu đúng mã HS, biểu thuế, C/O, quy tắc xuất xứ và bộ chứng từ liên quan.
Tính đến tháng 6/2026, Việt Nam có 18 hiệp định FTA đang có hiệu lực. Đây là lợi thế lớn, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp biết cách áp dụng vào từng lô hàng cụ thể.
Bạn cần kiểm tra chứng từ, tư vấn hải quan hoặc tối ưu vận chuyển quốc tế theo các hiệp định FTA Việt Nam? Liên hệ H-Cargo Logistics để được hỗ trợ nhanh, đúng hồ sơ và sát với lô hàng thực tế.
Liên hệ để được tư vấn miễn phí:
H-CARGO INTERNATIONAL LOGISTICS
[A]: 113-115 Ung Van Khiem Street, Thanh My Tay Ward, Ho Chi Minh City, Vietnam.
[P]: +84 888 909 186 (Mr. Jack)
[E]: info@hcargovn.com
Bình luận